Trong lịch sử Quả bóng Vàng, các hậu vệ hiếm khi được xướng tên, và Fabio Cannavaro là một trong số rất ít ngoại lệ. Điều đặc biệt hơn, anh chỉ cao khoảng 1m75, thấp hơn hầu hết tiền đạo mà anh phải đối đầu. Cậu bé nhặt bóng trên sân Napoli đã học nghề ra sao? Mùa hè 2006 ở Đức diễn ra thế nào? Và vì sao lối phòng ngự của anh vẫn được nhắc tới hôm nay?
Fabio Cannavaro sinh ngày 13 tháng 9 năm 1973 tại Naples, thành phố nơi bóng đá gần như là một tôn giáo. Anh lớn lên trong một gia đình bình dân, và em trai Paolo sau này cũng trở thành hậu vệ chuyên nghiệp. Khi còn nhỏ, Fabio vào học viện của Napoli và có thời gian làm cậu bé nhặt bóng trên sân San Paolo, đúng giai đoạn Diego Maradona đưa đội bóng thành phố lên đỉnh cao.
Đứng sát đường biên mỗi cuối tuần, cậu bé có cơ hội quan sát tận mắt cách những cầu thủ hàng đầu Serie A di chuyển, va chạm và giao tiếp với nhau trên sân. Với một đứa trẻ mê bóng đá, đó là lớp học quý giá hơn mọi giáo trình. Cannavaro không có thể hình nổi bật, nên ngay từ nhỏ anh đã phải học cách bù đắp bằng sự lì lợm và tinh thần không ngại va chạm.
Cannavaro ra mắt đội một Napoli ở Serie A đầu thập niên 1990, rồi chuyển tới Parma năm 1995. Đó là thời Parma có một hàng thủ đáng sợ với thủ môn trẻ Gianluigi Buffon và trung vệ Lilian Thuram. Mùa 1998–99, đội bóng vùng Emilia giành Cúp UEFA và Coppa Italia, và Cannavaro là một mắt xích không thể thiếu ở tuyến sau.
Ở Parma, anh hoàn thiện lối chơi đặc trưng: đọc tình huống sớm, bật nhảy rất cao so với chiều cao thật và lăn xả không biết mệt. Thiếu vài phân chiều cao, anh bù lại bằng tốc độ, khả năng chọn vị trí và thời điểm bật nhảy. Những năm sau đó, anh chuyển tới Inter Milan rồi Juventus, trở thành một trong những trung vệ được săn đón nhất châu Âu.
Fabio Cannavaro (trái), Thierry Henry và Gennaro Gattuso trong trận chung kết World Cup 2006 tại Berlin. Ảnh: David Ruddell, Wikimedia Commons (CC BY 2.0).
World Cup 2006 diễn ra khi bóng đá Italy đang chao đảo vì vụ bê bối dàn xếp tỷ số Calciopoli. Trong hoàn cảnh ấy, Cannavaro mang băng đội trưởng và dẫn dắt hàng thủ chỉ để lọt lưới hai bàn sau cả giải, một bàn phản lưới nhà và một quả phạt đền. Ở bán kết tại Dortmund, Italy thắng chủ nhà Đức 2-0 trong hiệp phụ, một trận anh chơi gần như hoàn hảo.
Trận chung kết tại Berlin gặp Pháp kết thúc với tỷ số hòa sau 120 phút, và Italy thắng ở loạt luân lưu. Hình ảnh Cannavaro nâng cúp vàng trở thành biểu tượng của giải. Những người hâm mộ thích đọc lại các trận cầu lớn kèm bảng kèo nhà cái trước giờ bóng lăn sẽ thấy Italy năm ấy không phải đội được nhắc tới nhiều nhất trước giải, và điều đó càng làm chiến thắng thêm ý nghĩa.
|
Cột mốc |
Ý nghĩa |
|---|---|
|
Parma 1998–99 |
Cúp UEFA và Coppa Italia |
|
World Cup 2006 |
Đội trưởng Italy vô địch thế giới |
|
Cuối năm 2006 |
Quả bóng Vàng và Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới của FIFA |
|
Real Madrid 2006–2008 |
Hai chức vô địch La Liga liên tiếp |
Cuối năm 2006, Cannavaro nhận Quả bóng Vàng của tạp chí France Football, đồng thời được FIFA bầu là Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới. Rất hiếm khi hậu vệ được vinh danh ở giải thưởng này, và trong nhiều năm sau đó, danh hiệu gần như chỉ thuộc về các cầu thủ tấn công. Danh hiệu ấy được xem như lời ghi nhận cho cả nghệ thuật phòng ngự kiểu Italy.
Ngày nay, khi đọc các bài nhận định, người xem thường chú ý tới số bàn thắng và cầu thủ tấn công. Những trang tổng hợp như keonhacai5 cũng có nhiều bài phân tích hàng thủ trước mỗi trận đấu lớn, và câu chuyện của Cannavaro là ví dụ cho thấy một trung vệ giỏi có thể quyết định số phận cả một giải đấu không kém gì tiền đạo.
Cannavaro (áo số 5) cùng đồng đội Real Madrid ăn mừng Siêu cúp Tây Ban Nha năm 2008. Ảnh: Juan Fernández, Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0).
Sau World Cup, Juventus bị đánh xuống hạng vì Calciopoli, và Cannavaro chuyển sang Real Madrid. Cùng đội bóng Tây Ban Nha, anh giành hai chức vô địch La Liga các mùa 2006–07 và 2007–08. Anh trở lại Juventus năm 2009 trước khi sang Al-Ahli ở Dubai và giải nghệ năm 2011 vì chấn thương đầu gối.
Trong màu áo đội tuyển Italy, Cannavaro thi đấu 136 trận, từng là kỷ lục khoác áo đội tuyển trước khi người đồng đội Buffon vượt qua. Sau khi treo giày, anh chuyển sang nghề huấn luyện, dẫn dắt nhiều đội bóng ở Trung Đông, Trung Quốc và Italy, mang theo kinh nghiệm phòng ngự tích lũy suốt gần hai thập niên.
Điều nhiều huấn luyện viên trẻ học được từ Cannavaro là phòng ngự không chỉ dựa vào thể hình. Anh cho thấy những phẩm chất có thể rèn luyện được quan trọng không kém chiều cao:
Đọc tình huống: đoán trước hướng chuyền để cắt bóng từ sớm.
Thời điểm bật nhảy: chọn đúng khoảnh khắc thay vì chỉ dựa vào chiều cao.
Tập trung: duy trì sự chú ý suốt 90 phút, kể cả khi đội đang dẫn bàn.
Thủ lĩnh: chỉ đạo đồng đội và giữ khoảng cách đội hình hợp lý.
Từ cậu bé nhặt bóng bên đường biên sân San Paolo, Fabio Cannavaro đã trở thành đội trưởng của nhà vô địch thế giới và là một trong số ít hậu vệ giành Quả bóng Vàng. Câu chuyện của anh nhắc rằng bóng đá không chỉ có những bàn thắng đẹp. Lần tới khi xem một trận cầu lớn, hãy dành chút thời gian để ý người trung vệ đang âm thầm giữ sạch lưới cho đội mình.